اینترنت

میزان پیشرفت شبکه ملی اطلاعات تا پایان برنامه هفتم باید به ۹۹درصد برسد

روش سئو: در آخر برنامه هفتم شبکه ملی اطلاعات باید ۹۹ درصد محقق شده باشد و تعداد خانوار تحت پوشش فیبرنوری به ۲۰ میلیون نفر برسد.
به گزارش روش سئو به نقل از مرکز ملی فضای مجازی، ۱۴ شهریورماه سال ۹۴، رهبر معظم انقلاب احکام اعضاء جدید دور دوم شورایعالی فضای مجازی را صادر و دستورات جدیدی برای عملکرد بهتر شورا در ۱۰ بند ذکر فرمودند. در یکی از بندهای فرامین رهبر معظم انقلاب به شبکه ملی اطلاعات اشاره شده و آمده بود: «تسریع در راه اندازی شبکه ملی اطلاعات بعد از تصویب طرح آن در شورایعالی و نظارت مستمر و مؤثر مرکز ملی بر مراحل راه اندازی و بهره برداری از آن.» این مسئله سبب شد تا طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات، در جلسه شصت و ششم شورایعالی فضای مجازی در تاریخ ۲۵ شهریورماه ۹۹ به تصویب برسد. اما شبکه ملی اطلاعات چیست و دقیقاً چه کاری انجام می دهد؟ تاریخچه شبکه ملی ارتباطی در کشور شبکه ملی اطلاعات یکی از کلان پروژه های ملی است که نخستین بار در اواخر سال ۱۳۸۴ به منظور بهره برداری از فرصت های فضای مجازی برای نشر و اشاعه فرهنگ والای اسلامی عنوان شد. در اسفند ماه سال ۱۳۸۴، برمبنای تصمیم هیأت دولت قرار شد شبکه ملی طی ۳ سال به بهره برداری برسد و طراحی های کلی شبکه نیز صورت گیرد. در سال ۱۳۸۵ قرار شد پروژه شبکه ملی اینترنت درمرکز تحقیقات مخابرات ایران صورت گیرد. در سال ۱۳۸۶ این موضوع تکرار شد و این دفعه برنامه های عملیاتی راه اندازی و بهره برداری این شبکه در سالیان ۸۶ تا ۸۸ در هیأت وزیران تصویب گردید. بر طبق اظهارات محمد سلیمانی وزیر وقت ارتباطات، هیأت دولت به شرکت مخابرات ایران اجازه داده بود طی سه سال ۵ هزار و ۶۶۰ میلیاردریال از محل منابع داخلی خود در راه ایجاد این شبکه سرمایه گذاری کند. عبدالمجید ریاضی دبیر وقت شورایعالی فناوری اطلاعات دولت، فروردین ماه سال ۸۶ درباره ی شبکه ملی اظهار داشته بود: اگر اعتبارات راه اندازی شبکه ملی بموقع تامین گردد و مشکلی از نظر اجرائی پیش نیاید، این شبکه تا آخر سال ۱۳۸۸ تکمیل می شود. وی از تأکید رئیس جمهوری وقت آگاهی داد که شبکه ملی تا پایان کار دولت نهم به بهره برداری برسد. با عنایت به الزامات سند چشم انداز بیست ساله در سال ۱۳۸۹ موضوع شبکه ملی اینترنت با نام جدید شبکه ملی اطلاعات بصورت جدی تر عنوان شد به صورتی که کلیات موضوع در ماده ۴۶ برنامه پنجم توسعه عنوان شد. بر طبق بند الف ماده ۴۶ برنامه پنجم توسعه، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف بود نسبت به ایجاد و توسعه شبکه ملی اطلاعات و مراکز داده داخلی امن و پایدار با پهنای باند مناسب با رعایت موازین شرعی و امنیتی کشور مناسب اقدام و با استفاده از توان و ظرفیت بخشهای عمومی غیردولتی، خصوصی و تعاونی، امکان دسترسی پرسرعت مبتنی بر توافقنامه سطح خدمات را به صورتی فراهم آورد که تا آخر سال دوم کلیه دستگاههای اجرائی و واحدهای تابعه و وابسته و تا پایان برنامه، شصت درصد (۶۰%) خانوارها و کلیه کسب و کارها بتوانند به شبکه ملی اطلاعات و اینترنت متصل شوند. شبکه ملی اطلاعات به تعریف مصوب شورایعالی فضای مجازی بعنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، شبکه ای مبتنی بر قرارداد اینترنت بهمراه سوئیچ ها و مسیریاب ها و مراکز داده ای تعریف شده است که امکان ایجاد شبکه های مختلف، خصوصی و امن داخلی در آن فراهم باشد. در جلسه پانزدهم شورایعالی فضای مجازی در سال ۱۳۹۲، تعریف و الزامات شبکه ملی اطلاعات مورد بررسی و تصویب قرار گرفت و پیرو آن وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بعنوان مجری این شبکه معرفی گردید. در این نشست الزامات حاکم بر تحقق شبکه ملی اطلاعات تعریف شد که این الزامات شامل شبکه ای متشکل از زیرساخت های ارتباطی کاملا داخلی و با مدیریت مستقل در داخل، مدیریت شده نسبت به دیگر شبکه ها با امکان تعامل با آنها، امکان عرضه انواع خدمات محتوا و خدمات ارتباط سراسری به آحاد مردم باکیفیت همچون قابلیت تحرک، قابلیت عرضه انواع خدمات امن شامل رمزنگاری و امضای دیجیتال، برقراری ارتباطات امن و پایدار میان دستگاه ها و مراکز حیاتی کشور و شامل مراکز داده، میزبانی و توزیع مطمئن و پرظرفیت، پهن باند و با تعرفه رقابتی بود. در ادامه در سال ۱۳۹۵ با عنایت به ضرورت برداشت مشترک دست اندرکاران این حوزه و جمع بندی نظرات خبرگان در جلسات هم اندیشی برگزار شده، مرکز ملی فضای مجازی به تدوین سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات پرداخت که در نهایت بعد از بحث و بررسی سندی یکپارچه سازی شده از نظرات برای تضمین هماهنگی در طراحی شبکه با الزامات کلان بالادستی مصوب شد. اصول حاکم بر طراحی شبکه ملی اطلاعات، در شش محور زیرساخت ارتباطی فضای مجازی کشور، استقلال، مدیریت، خدمات، سالم سازی و امنیت و تعرفه و مدل اقتصادی شبکه ملی اطلاعات در این سند بیان شد. همین طور برای شبکه ملی اطلاعات الزامات فرهنگی درنظر گرفته شد تا شرایط کاهش لطمه ها و بهره مندی از فرصت های فضای مجازی در عرصه های فرهنگی و اجتماعی را فراهم آورد. در سال ۱۳۹۷ گسترش کاربردهای فضای مجازی و پیشرفت فناوری های در رابطه با این حوزه با سه رکن کلان داده، هوشمند سازی و ارتباطات از نوع ماشینی، شورایعالی فضای مجازی را بر آن داشت که با هدف حفظ و تقویت حاکمیت پذیری فضای مجازی، الزامات حاکم بر اینترنت اشیاء را در شبکه ملی اطلاعات مصوب کند. در ادامه در سال ۱۳۹۹ شورایعالی فضای مجازی طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات را بر طبق نیازمندی های خدمات و محتوا طراحی کرد تا این حوزه تقویت و ساماندهی شده و توسعه یابد. در این سند خط مشی های حاکم بر شبکه ملی اطلاعات برای استقلال، تسهیل خدمت رسانی، عدالت، شفافیت و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی ترسیم شد. همین طور اهداف راهبردی و عملیاتی در افق ۱۴۰۴ بهمراه مدل مفهومی شبکه ملی اطلاعات طراحی شد. این معماری با نگاهی جامع و خدمت گرا، با درنظر گرفتن سبد خدمات شبکه ملی اطلاعات و با نگاهی به فناوری های آینده، زمینه توسعه و مزیت بخشی برای زیست بوم خدمات و محتوای اسلامی – ایرانی را بوجود خواهد آورد. در نهایت در این سند اجزای شبکه ملی اطلاعات در دو بخش زیرساخت و خدمات شبکه درنظر گرفته شد که البته قرار شد تا مرکز ملی فضای مجازی با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، مدل مفهومی و اجزای شبکه ملی اطلاعات را متناسب با نیاز و تحولات فناورانه و ملاحظات حکمرانی در دوره های زمانی دو ساله و در قالب اهداف سند شبکه ملی اطلاعات بازبینی کند. چشم انداز شبکه ملی اطلاعات مطابق برنامه پنجم توسعه شبکه ملی اطلاعات بعنوان اصلی ترین زیرساخت اطلاعاتی و ارتباطی کشور در بر گیرنده اهداف راهبردی در عرصه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بود. فراگیری خدمات الکترونیک شامل خدمات عمومی مانند دولت الکترونیک و افزایش بهره وری و توانایی اعمال مدیریت حداکثری بر دسترسی به آن، گسترش محتوای ایرانی اسلامی و بالا بردن سواد دیجیتال و افزایش امنیت و قابلیت اطمینان فضای دیجیتال همچون این اهداف است. موضوع شبکه ملی اطلاعات در برنامه ششم توسعه و برنامه هفتم توسعه که سال جاری به تصویب رسید نیز ذکر شده است؛ فصل سیزدهم برنامه هفتم توسعه پیرامون توسعه شبکه ملی اطلاعات و اقتصاد دیجیتال است و بر طبق جدول شماره ۱۴، در انتها برنامه هفتم شبکه ملی اطلاعات باید ۹۹ درصد محقق شده باشد و تعداد خانوار زیر پوشش فیبرنوری به ۲۰ میلیون نفر برسد. بر طبق ماده ۶۵ قانون برنامه هفتم توسعه، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مکلف است با استفاده از ظرفیت سرمایه گذاری و مشارکت بخش خصوصی، تعاونی و نهادهای عمومی و با پیشرفت الگوی (مدل) اقتصادی، امکان اتصال اماکن اداری، تجاری و مسکونی شهرهای هر استان به شبکه ملی اطلاعات را بوسیله شبکه دسترسی مبتنی بر تار (فیبر) نوری و دسترسی پرسرعت روستاهای بالای بیست خانوار فراهم آورد. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات همین طور مکلف است گزارش عملکرد این بند را هر شش ماه یک دفعه به مجلس ارسال نماید. بر طبق بند ب این ماده، مرکز ملی فضای مجازی کشور باید اقدام قانونی موردنیاز برای بازبینی، تکمیل و روزآمدسازی سند «طرح کلان و معماری شبکه ملی اطلاعات» مصوب ۱۶/۷/۱۳۹۹ را انجام دهد. شبکه ملی اطلاعات چه کار می کند؟ شبکه ملی اطلاعات بعنوان زیرساخت فضای مجازی کشور مقرر است در جهت ارائه خدمات زیرساختی پیشرفته و مطابق نیازهای کشور، بهره مندی از مزایای اقتصادی صنعت و زیست بوم ملی فضای مجازی، صیانت و رشد فرهنگ اسلامی – ایرانی در فضای مجازی و محافظت از اطلاعات و ارتباطات کاربران ایرانی در مقابل تهدیدات مقابل امنیت و حریم خصوصی باشد. شبکه ملی متشکل از زیرساخت های ارتباطی، مراکز داده توسعه یافته داخلی دولتی و غیردولتی و همین طور زیرساخت های نرم افزاری است که در سراسر کشور گسترده شده است. این شبکه ظرفیت موردنیاز برای “نگهداری و تبادل امن اطلاعات داخلی درکشور به منظور توسعه خدمات الکترونیکی” و “دسترسی به اینترنت” بوسیله بستر ارتباطی باند پهن سراسری برای کاربران خانگی، کسب و کارها و دستگاههای اجرائی را فراهم می آورد. این شبکه تجمیع کننده شبکه های اختصاصی، محلی و ملی در کشور است که از دو بخش اختصاصی و عمومی تشکیل می شود. بخش اختصاصی برای ارتباط و تبادل اطلاعات و خدمات دستگاههای اجرائی با یکدیگر و بخش عمومی برای ارائه خدمات به کاربران عمومی است و این دو بخش در نقاطی نظیر مراکز داده با یکدیگر اتصال دارند. شبکه ملی اطلاعات موظف است با تشکیل زیرساخت مناسب توسط دولت برای انجام وظایف حاکمیتی و شکستن انحصار همزمان با کاهش تصدی گری دولت در حوزه های غیر ضروری فناوری اطلاعات وارد شود. ایجاد بستر ارتباطی امن و پیشرفته برای توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور، خدمات لازم جهت اطلاع رسانی و خدمت رسانی بهینه الکترونیکی به مردم، نگهداری و انتقال اطلاعات و خدمات ملی در داخل کشور و صرفه جویی و کاهش هزینه های ارتباط با اینترنت از دیگر وظایف شبکه ملی اطلاعات است. همین طور با شبکه ملی می توان تهدیدات سایبری را بهتر شناسایی و مدیریت کرد و در مواقع بحران یا حملات سایبری، شبکه ملی اطلاعات امکان ایجاد ارتباطات امن و پایدار برای نهادهای دولتی و خدمات عمومی را فراهم می آورد و نیز با متمرکز کردن اطلاعات داخلی در یک زیرساخت ملی، امکان محافظت از داده ها و اطلاعات حیاتی کشور در مقابل حملات خارجی افزایش خواهد یافت. میزان پیشرفت شبکه ملی تا به امروز ۲۷ اسفندماه سال قبل دکتر سید محمدامین آقامیری دبیر شورایعالی و رییس مرکز ملی فضای مجازی آخرین وضعیت پیشرفت شبکه ملی اطلاعات را اعلام نمود و اظهار داشت: پیشرفت شبکه ملی اطلاعات طبق ارزیابی های مرکز ملی با فاکتورهای جدید، به ۵۹.۱۸درصد رسیده است. بگفته دکتر آقامیری، فاکتورهای سنجش میزان پیشرفت شبکه ملی اطلاعات گرفتار نقایص جدی بود که مرکز ملی فضای مجازی با مشارکت دستگاههای متولی و کارشناسان خبره، این فاکتورها را به روز کرد. در حقیقت برای شبکه ملی اطلاعات ۳۰ هدف عملیاتی تعریف شده که برای تحقق هر هدف تعدادی شاخص تعیین و جمعاً ۱۲۲ شاخص مورد ارزیابی قرار گرفته است؛ با بررسی میزان پیشرفت اهداف و فاکتورهای آن، پیشرفت کلی شبکه ملی اطلاعات نیز برآورد می شود. این اهداف عمدتاً در عرصه افزایش سرعت اینترنت، مزیت بخشی کیفی در دسترسی به خدمات و محتوای داخلی، دسترسی پر سرعت برای کسب و کارها و مراکز آموزشی و تسهیل دسترسی به تکنولوژی های جدید است. اهداف عملیاتی شبکه ملی اطلاعات همیشه درحال بازبینی است و با عنایت به توسعه فناوری های صورت گرفته، سطح کیفیت مورد نظر در شبکه ملی ارتقا داده می شود. آقامیری جمعه شب در گفتگوی ویژه خبری درباب آخرین وضعیت شبکه ملی اطلاعات اعلام نمود که اگر شبکه ملی اطلاعات بطور کامل پیاده سازی شود، شبکه ای امن، با سرعت و با کیفیت برای مردم فراهم شده و به دغدغه مردم در این خصوص پاسخ داده می شود که در این راستا درحال بررسی و تجمیع ارزیابی ها هستیم و تا آخر سال یا هفته آخر فروردین، میزان پیشرفت سال ۱۴۰۳ را اعلام خواهیم کرد.

منبع:

میزان پیشرفت شبکه ملی اطلاعات تا پایان برنامه هفتم باید به ۹۹درصد برسد